معرفی به دوستان اشتراک گذاری
محرمیت در معماری خانه‌های سنتی بوشهر»

انتشار کتاب «محرمیت در معماری خانه‌های سنتی بوشهر»

انتشار کتاب «محرمیت در معماری خانه‌های سنتی بوشهر»

تألیف:
– میترا غفوریان؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
– الهام حصاری
– مینا پی‌سخن

ناشر: انتشارات جهاد دانشگاهی قزوین
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶
تعداد صفحه: ۱۷۶
قیمت: ۲۵۰/۰۰۰ ریال

محرمیت به عنوان یکی از مفاهیم اساسی در فرهنگ ایرانی، پس از اسلام نیز اصلی حاکم بر تمام شئون زندگی مردم ایران شد، بگونه ای که جلوه ی آن در تمامی بناها، فضاهای عمومی و خصوصی در اقلیم های مختلف کشور دیده می شود. در این نوشتار، با بازشناسی و دسته بندی مؤلفه های مرتبط با اصل محرمیت، به بررسی این اصل در ساختار کالبدی “خانه های بوشهر” پرداخته شده است. بدین ترتیب سه راهبرد اساسی که لازمه ی وجود محرمیت می باشند، در خانه های بوشهر جستجو می شوند. نتایج نشان می دهد چگونه خانه های اقلیم گرم و مرطوب، که عموماً برونگرا بوده اند، بوسیله راهکارهایی در طراحی معماری، حفظ محرمیت خانواده امکانپذیر شده است.

نگاهی بر کتاب «محرمیت در معماری خانه‌های سنتی بوشهر»:
یکی از مهم‌ترین اصولی که در معماری سنتی ایران‌زمین به‌ویژه پس از اسلام موردتوجه قرارگرفته است، اصل محرمیت است که به‌عنوان یک اصل حاکم بر تمامی شئون زندگی، به بهترین وجه در تمامی بناهای بزرگ عمومی تا خانه‌های مسکونی و از فضاهای عمومی شهری تا فضاهای نیمه عمومی و خصوصی‌تر در اقلیم‌های مختلف کشور به‌کاربرده شده است.

این رویکرد در بناهای سنتی سبب شده تا بسیاری از پژوهشگران رویکردهای فرهنگی- اعتقادی و مسائل اقلیمی را مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری چنین الگوی کالبدی تلقی نمایند. در معماری سنتی ایران یکی از مهم‌ترین عرصه‌هایی که نقش اساسی در ایجاد محرمیت را بر عهده دارد؛ نظام فضایی خانه است. خانه به‌عنوان قرارگاه رفتاری خانواده، از بااهمیت‌ترین عناصر معماری شهر بوده و نظام ارتباطی آن در فرهنگ‌های مختلف هماهنگ با تعریفی است که آن فرهنگ از انسان دارد. فرهنگ اسلامی نیز با توجه به توصیه‌ها، سفارش‌ها و همچنین آیات قرآنی بر مسائل درون‌گرایی و حفظ حریم خانواده تأکید بسیار دارد. این ویژگی‌ها سبب شده که خانه ایرانی علاوه بر حفظ ارتباط با بیرون، به دنبال ایجاد محیطی باشد که موجب سلامت جسم، تکامل روحی و مکانی برای آسایش، آرامش و امنیت گردد.

از میان نمونه‌های ارزنده این مساکن در ایران، می‌توان به مسکن سنتی بوشهر اشاره نمود که مانند سایر مناطق، همساز با شرایط فرهنگی، اجتماعی، محیطی و اقتصادی منطقه شکل‌گرفته است و برخلاف ظاهر یکدست و هماهنگ آن، حاوی عناصر، اجزا، شیوه‌های ساخت و گونه‌های فضایی متنوع و بسیار پیچیده‌ای است. معماران بوشهر، از زمان‌های دور با رویکردهایی سنجیده به فرهنگ محرمیت در کنار ملاحظات اقلیمی، در طراحی خانه‌ها توجه بسیاری داشته و به خلق فضاهای متنوع وامدار از فرهنگ اسلامی محرمیت پرداخته‌اند. خلق معماری به‌صورت بناهای نیمه درون‌گرا حاصل عشق، تمایل به گرایش‌های عرفانی و آمیزش با خلاقیت و نوآوری در هنر معماری بوشهر، سازه‌هایی زیبا را در بافت قدیم بوشهر آفریده است.

در واقع، معمار بوشهری نه‌تنها با خلق محیطی مطلوب، شرایط سخت اقلیمی را برای زیستن راحت‌تر نموده، بلکه توانسته با ابداعات بی‌نظیری به حفظ حریم عرصه داخلی بپردازد. پژوهش‌های بسیاری در خصوص معماری مساکن سنتی بوشهر انجام‌شده است که وجه مشترک غالب آن‌ها بررسی و تدوین ویژگی‌های اقلیمی است و آنچه کمتر موردتوجه قرارگرفته، توجه به مسئله محرمیت در معماری مسکن سنتی است. دلیل اهمیت این موضوع، آن است که با توجه به روند سریع تغییر و تحولات در عرصه معماری مسکونی بوشهر، کمتر توجهی به حفظ حریم فضای داخلی خانه می‌شود و اشراف واحدهای مسکونی مجاور در معماری معاصر بر یکدیگر و حذف حیاط از حریم خصوصی خانه‌های شهری، ازجمله مشکلات مهمی است که باعث کاهش آرامش روحی و روانی شهروندان گردیده و معماری مسکن امروز بوشهر را به ظرف نامناسبی برای حفظ حریم خانواده تبدیل نموده است.

در این نوشتار تلاش شده تا با استفاده از گفتمان نظری پژوهشگران بنام داخلی و بین‌المللی در حوزه محرمیت، اساسی‌ترین بحث‌های پیرامون این موضوع مطرح گردد. همچنین، با توجه به آنکه در پژوهش‌های صورت گرفته در بحث محرمیت، تمرکز اصلی بر روی خانه‌های اقلیم گرم و خشک ایران بوده، مسکن بوشهر به دلیل برخورداری از ویژگی درون‌گرایی در کنار برون‌گرایی اقلیمی به‌عنوان نمونه بررسی در این مطالعه انتخاب شد. ازاین‌رو، کتاب حاضر در سه فصل تهیه‌شده است. فصل اول، در قالب سه گذر فلسفه محرمیت، مبانی محرمیت در معماری و اصول طراحی خانه با ویژگی محرمیت ارائه می‌شود. در فصل دوم، معماری مسکن بوشهر معرفی‌شده و نهایتاً در فصل آخر به بررسی مفهوم محرمیت در معماری خانه‌های بوشهر پرداخته‌شده است.

 

 

اخبار مرتبط

نظرات

 
   
 
Captcha